NORMAAL IS SOMS GEWOON DAT WAARAAN GENOEG MENSEN GEWEND ZIJN GERAAKT.
Sommige dingen voelen niet vanzelfsprekend omdat ze bijzonder logisch zijn, maar simpelweg omdat ze er al lang genoeg zijn. Omdat we ze vaak genoeg hebben gezien. Omdat andere mensen ze ook doen. En omdat op een gegeven moment bijna niemand meer vraagt waarom eigenlijk.
ZO IS HET NU EENMAAL.
Een behoorlijk krachtige zin. Niet omdat hij zoveel uitlegt, maar omdat hij er vaak voor zorgt dat er helemaal niets meer uitgelegd hoeft te worden.
Waarom zitten kinderen zoveel uren stil? Waarom werken mensen zoals ze werken? Waarom geldt bepaald gedrag als beleefd en ander gedrag als onbeleefd? Waarom is iets in het ene land volkomen normaal en twintig kilometer verderop ineens vreemd? Waarom blijven we dingen doen terwijl bijna niemand zou beweren dat ze bijzonder goed werken?
Zo is het nu eenmaal.
Het klinkt verrassend veel als een antwoord. Maar soms is het gewoon een gewoonte met een punt erachter.
NORMALITEIT VOELT ZELDEN ALS EEN BESLISSING.
Dat is misschien juist het interessante eraan. Als genoeg mensen iets lang genoeg doen, verdwijnt op een gegeven moment de vraag of het ook anders zou kunnen. Een mogelijkheid wordt een regel, een regel wordt een verwachting, en een verwachting wordt uiteindelijk iets dat bijna natuurlijk aanvoelt.
Niet per se omdat het natuurlijk is. Maar omdat we nauwelijks iets anders kennen.
EEN PAAR KILOMETER KAN AL GENOEG ZIJN.
Wat hier beleefd is, kan ergens anders afstandelijk overkomen. Wat hier zonder nadenken wordt gegeten, kan elders voor verbazing zorgen. Wat in de ene cultuur als respectvol geldt, kan in een andere vreemd, koel of zelfs beledigend lijken.
En het interessante is: mensen aan beide kanten ervaren hun eigen versie meestal niet als één culturele mogelijkheid tussen vele andere, maar als een behoorlijk redelijke manier om de dingen te doen.
Natuurlijk doe je dat zo.
Totdat je ergens komt waar mensen het anders doen.
GEWOONTE KAN VERRASSEND VEEL OP WAARHEID LIJKEN.
Misschien zit precies daarin haar kracht. We hoeven niet iedere ochtend opnieuw te besluiten aan welke kant van de weg we rijden. We hoeven bij iedere begroeting de maatschappelijke orde niet opnieuw uit te onderhandelen. Gewoonten en gedeelde regels maken het dagelijks leven überhaupt hanteerbaar.
Het probleem begint dus niet bij het feit dat mensen aan dingen wennen. Dat zou nogal onpraktisch zijn.
Moeilijker wordt het wanneer ‘Zo doen we dat.’ ongemerkt verandert in ‘Zo hoort het.’
En wanneer ‘Zo ken ik het.’ misschien zelfs verandert in ‘Zo is de wereld.’
NIET ALLES WAT NORMAAL IS, IS DAAROM VERKEERD.
En niet alles wat ongewoon is, is automatisch beter. Daar gaat het niet om.
Misschien gaat het er alleen om normaliteit weer te zien voor wat ze soms is: een oplossing, een traditie, een afspraak, een gewoonte of een verhaal dat genoeg mensen lang genoeg aan elkaar hebben verteld.
Sommige dingen zijn behoorlijk slim. Sommige waren dat misschien ooit. En sommige wachten er misschien al heel lang op dat iemand opnieuw vraagt:
Waarom eigenlijk?