AU.
Eigenlijk begint het vrij onopvallend.
Au.
Er is iets gebeurd.
Misschien een zin.
Een blik.
Een toon.
Een beweging.
Iets raakt ons.
Even is er alleen een gewaarwording.
Pijn. Boosheid. Schrik. Teleurstelling.
Dat zou waarschijnlijk al ingewikkeld genoeg zijn.
Maar ons hoofd is behoorlijk snel.
JIJ HEBT MIJ PIJN GEDAAN.
Plotseling is er niet meer alleen wat we voelen.
Er is ook iemand die het heeft gedaan.
Misschien klopt dat zelfs.
Misschien was iets onachtzaam, kwetsend of volledig ongepast.
Maar tussen
‘Dat doet pijn.’
en
‘Jij hebt mij pijn gedaan.’
is toch iets gebeurd.
Een gewaarwording is een verhaal over de oorzaak geworden.
Dat is niet automatisch verkeerd.
Het is alleen al meer dan de gewaarwording zelf.
HET IS JOUW SCHULD.
En soms gaat het nog een stap verder.
Nu weten we niet alleen wat er is gebeurd.
We weten ook wie verantwoordelijk is.
Misschien zelfs waarom.
‘Je wilde me pijn doen.’
‘Het kan je niet schelen hoe ik me voel.’
‘Je doet dit altijd.’
Uit één moment ontstaat ineens een verleden.
Soms meteen ook een toekomst.
‘Zo zal het met jou altijd zijn.’
Ons hoofd is verbazingwekkend goed in het bouwen van een behoorlijk compleet verhaal op basis van maar weinig informatie.
Soms klopt dat verhaal.
Soms gedeeltelijk.
En soms is het misschien nuttig om nog eens te kijken naar het punt waarop we stopten met waarnemen en begonnen te vertellen.
WAT IS ER OP DIE PAAR METER GEBEURD?
Uit ‘Au.’ wordt:
‘Jij hebt mij pijn gedaan.’
En daaruit uiteindelijk:
‘Het is jouw schuld.’
Drie zinnen.
Ze kunnen binnen een paar seconden ontstaan.
En toch beschrijven ze drie verschillende dingen:
Gewaarwording.
Interpretatie.
Toeschrijving.
Dat betekent niet dat niemand verantwoordelijkheid draagt.
Het betekent ook niet dat we kwetsingen moeten bagatelliseren.
Het betekent alleen:
Wat we voelen en het verhaal over waarom we het voelen, zijn niet precies hetzelfde.
Misschien zit daar soms een kleine ruimte tussen.
Groot genoeg om er nog één vraag tussen te krijgen.
Wat is er eigenlijk gebeurd?